เที่ยว "เวียงกุมกาม" เมืองโบราณในเชียงใหม่

หากพูดถึงเชียงใหม่ เรามักจะนึกถึงยอดดอยสูง ทะเลหมอกยามเช้า หรือสายน้ำตกพลิ้วไหวในป่า หากแต่เชียงใหม่ยังมีเรื่องราว ที่สืบสานมายาวนาน และได้ถูกถ่ายทอดลงบนโบราณสถาน โบราณวัตถุ ที่แสดงให้เห็นถึงวัฒนธรรม ค่านิยมในแต่ละยุคสมัยได้เป็นอย่างดี "เวียงกุมกาม" เป็นเมืองโบราณ ในบริเวณใกล้เมืองเชียงใหม่ที่พระยามังรายได้ก่อสร้างขึ้นมา ภายหลังจาก ที่ได้ตีเมืองหริภุญชัย (ลำพูน) ได้แล้ว ทรงเห็นว่าเมือง หริภุญชัยนั้นเป็นเมืองศูนย์กลางพุทธศาสนามาแต่โบราณกาล ไม่เหมาะ แก่การที่จะเป็นศูนย์กลาง เมืองล้านนา จึงได้มาสร้าง "เวียงกุมกาม" ขึ้น ซึ่งแต่เดิม บริเวณนี้มีกลุ่มชาวบ้าน อาศัยอยู่ก่อนแล้ว ได้มีการวางผังเมืองทำคลอง ชลประทานผัน น้ำจากแม่น้ำปิง เข้าสู่รอบคูเมืองทั้งสี่ด้าน ทำกำแพงดินล้อมรอบเมือง อีกทั้งยังมีการ สร้างวัดวาอาราม และพุทธสถานขึ้นอีกหลายแห่ง โดยเฉพาะ "วัดกานโถม" (ปัจจุบันชื่อวัดช้างค้ำ) นั้น ซึ่งมีประวัติว่า เดิมบริเวณนี้มีต้นไม้เดื่อศักดิ์สิทธิ์เป็นที่เคารพ บูชาของชาวบ้าน และ มีพระมหาเถระ 5 องค์ได้มาอยู่ที่นี่ พญามังรายทรงเลื่อมใสมากและ พระองค์ได้ อธิษฐานไว้ว่าหากได้ชัยชนะ จากการบุกเมืองรามัญหงสาวดี จะกลับมาสร้าง พระพุทธรูป พระเจ้าห้าตน และสร้างวัด ขึ้นที่แห่งนี้ และผล จากการ นำทหาร ประชิดยังเขตเมือง รามัญ หงสาวดี นั้น ปรากฏว่า พระเจ้ากรุงรามัญหงสาวดี ได้เกรงพระบารมีจึงได้ยกราชธิดา ที่รักที่สุดคือ พระนาง พายโค พร้อมบริวารที่เป็นช่างทอง ช่างเงิน ให้กับพระยามังราย เพื่อเชื่อม สัมพันธไมตรี ระหว่างกัน ทำความพอใจให้กับพระยามังรายเป็นอย่างยิ่ง และได้แต่งตั้งนางเป็นราชเทวี เมื่อกลับมายังเวียงกุมกามก็ได้ให้ช่างไม้ชื่อ "กานโถม" มาสร้างวัด และสร้างพระพุทธรูป 5 องค์ขึ้น เป็นองค์ยืน 3 องค์ และองค์นั่ง 2 องค์ กาลต่อมาพระยามังรายเห็นว่า เวียงกุมกามนั้น เกิดเหตุน้ำท่วมทุกปี และราษฎร เกิดความ เดือนร้อน จึงหา ทำเลที่ เหมาะสม ในการสร้างเมืองใหม่ คือ "เมืองนพบุรีศรีนครพิงค์" หรือ "เมืองเชียงใหม่" ขึ้นมาแทนเวียงกุมกาม ซึ่งได้กลายเป็นศูนย์กลาง เมืองล้านนา มาจวบจนทุกวันนี้ ส่วนเวียงกุมกามนั้นสันนิษฐานว่าภายหลัง แม่น้ำปิง ได้เปลี่ยน แนวกระแสน้ำจากแนวเดิม ทำให้เกิดน้ำท่วมในเวียงกุมกามเป็นเวลานาน จึงต้องทำให้ราษฎร ต้องทิ้งร้างเมืองไปเป็นเวลานาน จนกลายเป็นเมืองร้างเมืองโบราณจนทุกวันนี้….

       เส้นทางสำหรับการศึกษาเมืองโบราณ "เวียงกุมกาม" ได้มีการจัดทำขึ้นมาเป็นอย่างดี บางคราวจะเห็นกลุ่มนักท่องเที่ยวต่างชาติ ขี่จักรยานเสือภูเขามาเป็นขบวนเพื่อเที่ยวชมโบราณสถานและวิถีชีวิตชาวบ้าน หรือบางครั้งเห็นกลุ่มนักเรียนตัวเล็กๆ มาทัศนศึกษา ดูแล้วน่าดีใจที่มีการส่งเสริมให้เรียนรู้ถึง ศิลปะ วัฒนธรรม และได้มีโอกาสสัมผัสของจริง ซึ่งได้ประโยชน์กว่าการท่องจำในหนังสือ เกิดการปลูกฝังความรู้สึกรักหวงแหน และภาคภูมิในโบราณสถาน ในท้องถิ่นของตน การเดินทางตามเส้นทางศึกษาโบราณสถานนั้น มักจะเริ่มที่วัดเจดีย์เหลี่ยมก่อน แล้วไปสิ้นสุดที่วัดช้างค้ำ (วัดกานโถม) แต่ก็ไม่เป็นที่ตายตัวนัก หากใครพอใจจะเริ่มจุดใดก่อนหรือ สิ้นสุดที่ใดก็สามารถจัดเส้นทางเองได้ โดยแต่ละจุดของโบราณสถานจะมีป้ายบอกรายละเอียดไว้อย่างย่อให้ทราบถึงที่มาที่ไปของ โบราณสถานแห่งนั้น และยังมีโบราณสถานอีกหลายแห่งที่ยังไม่ได้มีการขุดแต่ง (ดูได้จากแผนที่การชมเมืองโบราณ พิมพ์ได้จากหน้าจอ นี้ไปเลยเพราะไปถึงไม่ได้มีแจกให้) การชมเมืองโบราณนี้ใช้เวลาไม่มากนักเพราะแต่ละจุดของโบราณสถานจะอยู่ใกล้ๆ กัน ใช้เวลาไม่เกิน 1 ชั่วโมงก็สามารถแวะเที่ยวชม เที่ยวดูได้ครบหมด ดังนั้นจึงเหมาะอย่างยิ่งสำหรับเป็นจุดแวะเที่ยวในเมืองศึกษา วัฒนธรรมเป็นการอุ่นเครื่องก่อนที่จะไปเที่ยวธรรมชาติที่สวยงามของเชียงใหม่ต่อไป…..

แผนที่เส้นทางชมเมือง เวียงกุมกาม
Click ที่รูปเพื่อดูรูปใหญ่ครับ

จบแล้วครับ
บทความจาก คุณเจี๊ยบ
16 มค. 45